Pirtûka nivîskar Hêvî Berwarî ya bi navê ‘di dîrokê de kesayetiya jinê’ ji Weşanên Spîrêze li Dihokê derket. Armanca  amadekirina vê pirtûkê ew e ku jina kurd koka xwe ji bingehê nas bike. Her wiha peyama vê pirtûkê ev e ku jin ji destpêka mirovahiyê heta niha hembêza xwe ya nerm ji mirovahiyê re vekiriye û bingeha desthilatiya mêran jî ya wan bûye.

Nivîskar Berwarî di pirtûkê de balê dikişîne ser desthilatiya mêr û dibêje ku her tim jinan mêr wekî zarokekî xwedî kiriye. Lewre di pirtûkê de peyamek esas a din jî ev e ku jin careke din li xwe vegere û careke din li keseyatiya xwe ya xwezayî xwedî derkeve.
Pirtûka nivîskar Hêvî Berwarî ji 237 rûpelan pêk tê. Pirtûk ji weşanên Spîrêze li Dihokê derket. Her wiha pirtûk bi kurmancî bi tîpên aramî hatiye çapkirin û çapa wê ya bi tîpên latînî jî di demeke nêzîk de dê derkeve. Naveroka pirtûkê bi giştî li ser kesayetiya jinê ji destpêkê heta niha tê vegotin. Her wiha gelek jinên navdar û bi rûmet di rûpelên vê pirtûkê de tên vegotin. Di pirtûkê de li ser jinên navdar ên cîhanê wekî Aleksendar Kolotayî, Ulîmp Duguj, Sozan Antonî, Jan Dark, Cenî Roland ji yên welatên ereb Newal Elseidwî, Roza Yusif, Huda Elsheirawî, ji jinên kurd Fatma Reş yan Qere Fatima, xatûn Xanzada Soran, Qedemxêr, Meyan Xana Êzidî, Adîle Xanima Caf, Hepsaxan Neqîp, Margirêt, Leyla Qasim, Leyla Zana û hwd mînak hatine dayîn.
Nivîskara pirtûkê Hêvî Berwarî der barê amadekirina pirtûkê de axivî û taybetiyên wê anîn ziman. Berwarî diyar kir ku xwestiye jin di dîrokê de xwedî li ziman û mafên xwe derkeve û her wiha koletiya zilaman red bike. Berwarî da zanîn ku di serî de jina kurd û hemû jinên cîhanê li ber xwe daye û di riya pîroz de jiyana xwe ji dest dane. Berwarî destnîşan kir ku jinên kurd jî bila van berxwedanan ji xwe re mînak bigirin û ji bo mafên xwe ls ber xwe bidin.
Berwarî anî ziman ku dema ku pirtûk nivînsandiye di dîrokê de jinên ku xwedî îrade û di riya pîroz de ne, hilbijartiye û di pirtûkê de vegotiye. Berwarî destnîşan kir ku van jinan di dîrokê de li hemberî desthilatiya zilaman koletî qebûl nekiriye û di jiyanê de serkeftî bûne. Her wiha Berwarî di pirtûkê de li ser serkeftîbûna jinan disekine û dibêje jin ji zilam serkeftîtir e.

JINÊN KURD Û JINÊN DIN
Berwarî li ser naveroka pirtûkê axivî û destnîşan kir ku wê jinên kurd û jinên biyanî anîne cem hev. Berwarî wiha pê de çû: “Pirsgirêka jinan yek e. Pirsgirêka wekheviyê û mirovahiyê ye. Dîsa jinên me kurdan li Mezopotamyayê şaristanî afirandiye. Li aliyê din jî jinên biyanî di rewşên dijwar de bêçare mane. Wekî mînak jinên Ewropayê ji ber doza xwe ji aliyê xirîstiyanên oldar ve hatine şewitandin. Lewre jî gelek jinên Ewropa û Amerîkayê ji ber jinbûyîna xwe bûne qurban. Di pirtûkê de navê wan jî derbas dibe.”

LI GORÎ DEMAN DERFET…
Berwarî anî ziman ku desthilatiya jinan piştî derketina olan bi dawî bûye. Berwarî ev rewş di pirtûkê de nirxandiye û der barê mijarê de wiha got: “Bandora mîtolojiyê, wekî mîtolojiya Adem û Hewa her wiha bandora aborî û civakî bi giranî li ser jinê pêk hat û li cîhanê bi giştî jin têk çû. Jin êdî wekî mirovek ku ji bo mêr hatiye cîhanê hat dîtin. Bi vî awayî gelek caran jin bûn qurban. Şert û mercên wê demê mîna niha nebûn. Lê dîsa jî hin dezgehên ragihandinê yên pêşveçûnê û hin sazî jî di bin mafê mirovan de hatin damezrandin. Lê li dijî hemû hewldanan ev rewş ber bi başiyê neçûye. Li gorî demên berê em dikarin bibêjin ku jin dikare dengê xwe li cîhanê bide hîskirin. Daxwazên xwe bîne ziman. Eger jinek bê kuştin nûçeya wê bi rehetî li cîhanê belav dibe. Ji ber vê yekê jî niha ji bo jinê derfet gelek baş in.”

DI DÎROKÊ DE JINÊN MÎNAK
Nivîskara pirtûkê Hêvî Berwarî da zanîn ku di dîrokê de hin jinan bala wê kişandiye û got ku wekî mînak Olîmp Duguj li Fransayê li hemberî desthilatiya Gutî derketiye û serê wê hat jêkirin û Duguj bûye qurbana ramana xwe ya pîroz. Her wiha Berwarî diyar kir ku dema ku pirtûk nivîsandiye ji jinên kurd ên wekî Leyla Qasim, Zekiye Alkan, Zîlan û Leyla Zana mînak dane. Berwarî destnîşan kir ku 5 salan li ser vê pirtûkê xebitiye û zehmetiya herî mezin jî di çavkaniyan de kişandiye. Hêvî Berwarî wiha axaftina xwe domand: “Bi taybetî li ser jina kurd min zehmetî kişand. Ji ber ku jinên biyanî li gorî xwe dîroka xwe nivîsandiye.”
Di pirtûkê peyama herî girîng ev e ku jinên ciwan li zimanê xwe xwedî derkevin. Her wiha Berwarî anî ziman ku ji ber ku jin bingeha  civakê ye bila haya wan ji dîroka kevnar a jinê hebe û bila jinên kurd dîroka jinên cîhanê baş bizanibin.

HEDIYE ABÎŞ - AMED

Cavkanî: Welat.com